Коомдук транспорттогу этикет

Этикет француз тилинен келип чыгып, жазуу дегенди тушундурот. Башкача айтканда «этикет» термини - коомдогу адамдардын жүрүм-турум эрежелерин камтыйт.  Бул сөз алгачкы ирээт Франциянын королу  Луис XIV тун  уйундо колдонулуп,  келген  конокторго алардын өзүн кандай алып жүрүү керектиги сүрөттөлгөн карточкалар (энбелгилер) берилген; Ошол замандан тартып, расмий турдо «этикет» созу колдонулуп келет.

Демек, «Этикет»  адамга карата  социалдык жана адеп-ахлак нормаларынын стандарттарын чагылдырып,  жүрүм-турум моделдерин камтыган эрежелердин жыйындысы.

Маселен: Этикет адамга учурашуу, таанышуу, коомдук жайларда озун алып журуу жүрүм-турумун башкарууга мүмкүнчүлүк берет.

Коомдо адамдарды «этиканы сактаган  же этиканы сактабаган адам»   деп экиге болуп карашат. Этиканын баардык эрежелерин билген адамдар барган жерде сыйга татысы, сактабаган адамдар уятга калып калуусу толук мумкун.

Этикеттин бир нече түрлөрү бар. Ал эми бугун этикеттин  негизги түрлөрүн бири «Кунумдук коомдук жайларда конул буруу керек болгон эрежелер туралуу» баяндайбыз.

Коомдук траспорттогу этикет:

Жумуштан кийин катуу  чарчап,  башың айланып же ооруп турганда, унаага улгайган «чон эне» кирди. Ал карыган чон энени карап, эми мен деле чарчадым, отура эле берейин деп ойлойсуз, бир жагынан кары адамдын  мандайында олтуруп алганда да  ынгайсыз дейли.

Эми ушул абал этикетте кандай корсотулгон карап королу:

Кыргызстандагы  транспорт - бул демократиялык жай жана жол акысын толоо бардык жүргүнчүлөр үчүн бирдей жол жүрүү укугун камсыз кылат.

Транспортто жүргүнчү башка жүргүнчүгө жол берүүгө милдеттүүбү?

Жооп: бул нерсе  коомдо кабыл алынган этикеттин эрежелери менен жөнгө салынат. Этикеттин бүт маданияты өз ара сылыктык эрежелерине негизделген. Жүргүнчүлөрдү сылык-сыпаа эрежелерин сактоого мажбурлоо мүмкүн эмес. Этикалык жүрүм-турум маданияттуу адамдын эркин тандоосу. Сыпайылык - бул моралдык сапат, адамдын кадыр-баркы, адамдын социалдык статусу ушундай нерселерден байкалат. Адам өзүнүн кадыр-баркын башка адамдар менен болгон мамиледе гана ача алат. Чындыгында, этика жана адеп-ахлак - бул адамгерчилик, ансыз адамдык мамилелер эч качан адамдык мүнөзгө ээ болбойт. Унаада отуруудан баш тартуу же орундук  бербөө жөнүндө чечим жүргүнчүнүн моралдык тандоосу жана анын адамдык абалын көрсөтүү. Сылык мамиле кылган адам сылык мамиле жасоодон баш тарткандарга караганда адамдык абалын жогору көрсөтөт.

Коомдук транспортто сакталуучу негизги 7 эреже:

  1. Эшикке жакыныраак ким биринчи болсо, ошол кирет жана чыгат.
  2. Кимдир бирөө орун бошотуп  берсе, муну кайрымдуулуктун көрүнүшү катары көрүп, сылык-сыпаа ыраазчылык билдирип койуу керек.
  3. Эгерде, коомдук унаага киргенде жаштар орундуктан туруп бербесе сылык турдо орун бошотуп беруусун  сурануу кажет.  Орой кайрылган мезгилде ал чатакка айланып кетиши мумкун. Ошондуктан, жаш жигит же кыз болсо деле ал ооруп жатышын мумкундугун эске алыныз.
  4. Коомдук транспортто бойонуп чач таранууга жана бир нерсе жеп, ичууго болбойт.
  5. бутуңузду кең жайып  отуруп албаныз, бул башка адамдардын жеке мейкиндигин бузат.
  6. Артка асып алуучу  рюкзак абдан ыңгайлуу, бирок аны башкаларга тоскоол болбош үчүн,  далыныздан чечип, колунузга кармап алыныз.
  7. Тазалык эрежеси. Бул кийимдин жана дененин тазалыгына гана эмес, ошондой эле парфюмерияга жана башкаларга да тиешелүү.

Этикет эрежелерин аткарабы жокбу жеке адамдын жеке тандоосу. Андыктан эгерде адам журум-турум эрежелерин сактабаса, конфликтке баруунун эч кажети жок.

 

Комментарийлерди караңыз:

Маданият

Все права защищены © 2020

Сайт разработан: http://webformat.kg